Leesmotivatie: een definiëring

Leesmotivatie is de drijfkracht die nodig is om betrokken te zijn bij wat je leest. Een betrokken lezer is bezig met de inhoud van dat wat hij leest, het zet aan het denken, het maakt emoties los en het roept beelden en herinneringen op. Deze betrokkenheid heeft een grote positieve invloed op de leesprestaties.

De motivatie neemt toe doordat iets plezierig is of nieuw, doordat je door het lezen zelfstandig kan werken, nieuwsgierig(er) wordt, zelf mag kiezen en het gevoel geeft dat je iets kan. Bij het lezen vertaalt zich dit grofweg in: kan ik de tekst lezen, wil ik de tekst lezen en levert het sociaal gezien iets op?

Demotivatie ontstaat voornamelijk door tegenvallende prestaties. Een onjuist zelfbeeld en te weinig besef van de functie van lezen. (www.ontwerpatelier.nl)

Dat zijn drie delen, die op elkaar moeten zijn afgestemd.

1. Materieel: boeken, boeken, heel veel boeken, die zowel van binnen als van buiten netjes en vooral actueel moeten zijn.

2. Intrinsiek ofwel het stimuleren van de nieuwsgierigheid, uitdaging, afleiding, betrokkenheid en interesse

3. Extrinsiek ofwel wat doet de ouder en opvoeder voor? Waarmee kan ik de motivatie van de lezer stimuleren? Wat moet de opvoeder/leerkracht leren om te kunnen stimuleren?

De blokpijlen in de diagram geven aan dat de opvoeders zich niet alleen kunnen beperken tot de boeken, maar proberen technieken te ontwikkelen (zoals bijvoorbeeld voorlezen/nalezen) waarmee (zwakke) lezers samen met hun begeleider boeken kunnen lezen die qua leesniveau te moeilijk zijn, maar qua leesbeleving zeer motiverend.

De eigen leesmotivatie van de lezer is de belangrijkste maar als die motivatie afneemt, is het zaak lezer te motiveren door een ruime boekenkeuze, een inspirerende leesomgeving en een enthousiaste opvoeder/leerkracht.

Zonder middelen geen bouwwerk en zonder begeleiding geen deugdelijk bouwwerk.

Zijn bij u thuis, op school deze drie onderdelen op elkaar afgestemd? Zo niet, waarom dan motiverend leesgedrag van de (lerende) lezer vragen?

Koud en warm lezen

Nee, je hoeft niet de kachel aan of uit te zetten om koud of warm te lezen, nee dat niet. De illusie is met koud lezen dat op basis van reacties, vooronderstellingen en vooral linguistische vaardigheid jouw toekomst of jouw visioenen worden uitgelegd. Je wordt koud gelezen door de waarzegger!

Zo zou je ook ons lezen kunnen typeren. Koud. We lezen, nee we scannen de krant, lezen liefst enkel korte emails en voor rapporten beginnen we bij de conclusies en aanbevelingen. De buitenkant lezen, niet geraakt worden en zeker niet teveel energie en tijd besteden. Bijvoorbeeld: O, wil mijn kind alweer dat ik datzelfde verhaal voorlees of samen lees? Terwijl je weet dat herhaling en herbeleving van teksten heel goed leesbevorderend werkt! En het is jouw kind: wat is er dan mis om tijd en moeite te spenderen? Nee, het is ons koud leesgedrag: uiterlijk onaangedaan, snel en koel.

Zo kun je deze blog niet lezen. Ik wil dat je warm leest: wat heb je eraan als je de digitale snelweg opgaat en je doet alsof je het je niet raakt? O, ik heb het gezien, nou dat was het dan! Nee, je duikt in de wereld of je blijft aan de kant maar liefst geen commentaar dan! Lezen en gemotiveerd raken voor lezen op welke plek, voor welke leeftijd ook kan niet meer zonder onze digitale vooruitgang. Schrijven en ontdekken blijf ik doen op deze blog: leren, reflecteren en vooral mee veranderen. Dat doe je als je (warm) leest.

O, wat is het allemaal ....

Vreselijk al die uren achter je boeken, die vermoeiende gang door een museum of een film zonder spanning... Het is allemaal vervelend. Het kost je heel veel energie, concentratie en doorzetting en oh ja, geduld. Ik heb er helemaal geen zin in en laat me nou maar. Maar ja, alles is zo hetzelfde: werktijden, afspraken, regels, taken en verplichtingen, die alsmaar zichzelf herhalen. Zo van: o, het is maandag dan moet ik de keuken schoonmaken.

Nee, als lezen saai is dan gaan kinderen in de klas zitten klieren, ouderen gaan naar buiten kijken en volwassenen verzinnen smoesjes om niet te hoeven lezen. Studenten vatten teksten samen, o nee: internet levert de samenvatting, medewerkers stellen het lezen uit, managers delegeren en politici worden indien nodig bijgepraat door de beleidsmederwerker.

Heel diep van binnen is er echter wel een niet te onderdrukken wens om dat ene boek wel te lezen, die film te bekijken, van die muziek te gaan genieten of naar dat kunstwerk te gaan kijken. Hoe krijg je die diepe binnenste wens nu naar boven?

Je hebt een duwtje nodig: een stimulerende omgeving of vaker nog een stimulator, een motivator. Een mens die je motivatieduwer is: een motimonteur, nee, een montivator. Zoek zo'n duwer, motivator op! Die heb je allemaal nodig! Soms heet die motiverende persoon: moeder, coach, leidinggevende, collega of psychiater?

Voor het bevorderen van je leesmotivatie kun je naar de montivator of gewoon de bibliothecaris. Hij stimuleert je om eens andere teksten te proberen (dikke of dunne boeken, artikelen, gesproken of grote letter). Maar de bibliothecaris stimuleert meer naar de inhoud van het te lezen, de te bestuderen of het te bekijken werk. Dat komt omdat de bibliothecaris een passie heeft, een passie voor het lezen.

Daarom stop nu hier met lezen en doe je boek open, bibliothecaris.